|
Medische apparatuur endoscopenDiep in Zuid-Duitsland ligt het stadje Tuttlingen, dat met zijn 35.000 inwoners op het oog vrij rustig en misschien zelfs een beetje saai is. Of toch niet? Wie een beetje oplet, zal opvallen dat er voor het beperkte inwoneraantal, opvallend veel bedrijven gevestigd zijn die met name actief zijn in de medische technologie. Dit klopt ook, want Tuttlingen is naar eigen zeggen het centrum van de wereld in de medische technologie. Zo'n 400 bedrijven in Tuttlingen zijn actief in deze sector, waaronder wereldspelers Aesculap en Karl Storz. Naast traditionele medische instrumenten zoals pincetten en scalpels, is minimaal invasieve chirurgie sterk in ontwikkeling in de regio. Dit alles is zeer indrukwekkend, zeker voor het bescheiden inwoneraantal van Tuttlingen. Details Geleidelijke ontwikkeling Tuttlingen kent een lange geschiedenis in medische gereedschappen. Al in de 19e eeuw waren er zo'n 100 messensmeders die zich gespecialiseerd hadden tot makers van medische instrumenten, zoals scalpels. Vergelijkbaar met de horloge-industrie in Zwitserland heeft Tuttlingen zich gespecialiseerd in fijnmetaal en leer, maar medische gereedschappen hebben toch altijd de boventoon gevoerd. De huidige industriële structuur in Tuttlingen komt voort uit een geleidelijke, evolutionaire ontwikkeling, waarbij vakmanschap een centrale rol speelt. Verschillende ondersteunende instanties en de lage bedrijfsbelasting dragen verder bij aan een gunstig ondernemingsklimaat. Op dit moment zijn ongeveer 7000 mensen werkzaam in de medische technologie. Zo'n 65% van de 15 tot 20 miljoen van de instrumenten die jaarlijks geproduceerd worden, is bestemd voor de export. De bijna 400 bedrijven zijn over het algemeen kleine, specialistische bedrijven (veelal eenmanszaken) die maatwerk kunnen leveren. Er zijn echter ook een paar grote spelers is in de wereldmarkt van medische producten. Deze internationale bedrijven met duizenden werknemers wereldwijd blijven toch trouw aan hun hoofdkwartier in Tuttlingen. Waarom? Het aanbod van geschoold personeel blijkt de belangrijkste reden te zijn. Het werknemerspotentiaal De beschikbaarheid van goed opgeleid personeel is zeer belangrijk voor het blijvend succes van de regio. Dit is ook terug te vinden in het aanbod van opleidingen in Tuttlingen. Zo biedt de Steinbeisschule, een Berufsschule, naast allerlei andere opleidingen in de fijnmetaal, een vakopleiding aan in de chirurgiemechaniek. Voor de ondernemende technicus bestaat sinds 2003 de International Business School Tuttlingen, met een MBA-opleiding in Medical Devices & Healthcare Management. Dit aanbod van opleidingen zorgt ervoor dat er voldoende specialisten in Tuttlingen beschikbaar zijn, maar ook dat deze voorzien kunnen worden van bedrijfskundige vaardigheden. Innovatie in Tuttlingen Momenteel staat Tuttlingen aan kop met betrekking tot de vervaardiging van hoogwaardig medisch gereedschap, maar de regio is zich er terdege van bewust dat op prijs concurreren geen optie is. Om de huidige positie te behouden, wil Tuttlingen technisch superieur zijn en dit tegelijkertijd koppelen aan hightech oplossingen voor concrete klantvragen. Er wordt dus zeker geïnnoveerd in Tuttlingen, maar toch voornamelijk vraaggericht. Uit een interview met het hoofd technologiemanagement van Karl Storz (zie kader) blijkt, dat bij dat bedrijf het nut en de beste oplossing voor de klant centraal staan. Daarbij is het niet vanzelfsprekend dat elke nieuwe technologie gebruikt wordt. Technologie is in dit geval een middel om aan de wensen van de klant te voldoen. Innovatie in Tuttlingen is dan ook gebaseerd op deze gedachte. Voor de kleinere spelers geldt iets soortgelijks, hoewel tijd en geld voor gerichte R&D veelal niet apart gereserveerd worden. R&D maakt een integraal deel uit van het werk bij deze bedrijven: zij moeten immers in staat zijn om flexibel in te kunnen spelen op de vraag van de klant. Innovatie in Tuttlingen kent twee componenten. Aan de ene kant is dit het verder perfectioneren van het eigen vakmanschap en daarmee ook de instrumenten die dit voortbrengt. Aan de andere kant vindt innovatie plaats door de integratie van andere technologieën in bestaande oplossingen. De endoscopie is hier een goed voorbeeld van. Een endoscoop is een instrument om in het lichaam te kunnen kijken en chirurgische handelingen mee uit te voeren. In zijn meest voorkomende vorm is de endoscoop een metalen staaf voorzien van een externe lichtbron, een lenzensysteem en kleine chirurgische instrumenten. Waar de endoscoop zelf een optisch instrument is, zijn veel innovaties te vinden in de koppeling van de endoscoop aan andere technologieën, zoals beeldverwerking, aansturing van operatiesystemen en opereren op afstand. |